Onderzoek: 94% afvalbakken Rotterdam dicht

Opengemaakte afvalbakken door statiegeldjagers leiden soms tot zwerfafval naast de bakken. Sommige mensen vinden dat statiegeld daarom niet zo slim is. Zwerfie Rotterdam deed onderzoek naar de omvang van het probleem en controleerde op één dag 674 afvalbakken, zo’n 7% van alle bakken in de stad. Ruim 94 procent zat netjes dicht.

In heel Nederland gingen op 3 november 2024 mensen de straat op om afvalbakken te controleren en op de foto te zetten. Voor het landelijke onderzoek naar openstaande afvalbakken van de Zwerfinator zijn ruim 10.000 afvalbakken vastgelegd. Conclusie: het probleem van opengemaakte afvalbakken speelt in de grote steden en elders nauwelijks tot niet.

Het onderzoek in de Maasstad is uitgevoerd door Zwerfie Rotterdam. In Rotterdam was 5,9 procent van de bakken open of kapot. “Dit zijn eveneens alle bakken die niet in het slot zitten, maar waar het afval wel keurig in zit”, zegt Ivo Rodermans. “Met name in het centrum vonden we bakken waar afval naast ligt. In de buitenwijken komt dat nauwelijks voor.”

Volgens Rodermans zijn de voordelen van statiegeld ook voor Rotterdam -ondanks het extra zwerfafval naast sommige bakken- veel groter dan de nadelen. “Voor uitbreiding van statiegeld naar flesjes en blikjes was het aandeel drankverpakkingen in afvalbakken ongeveer 40 procent in gewicht. Door statiegeld zitten 70% minder flesjes en 90% minder blikjes in openbare afvalbakken . Dat betekent dat ze nu minder snel overvol raken, waardoor de kans op zwerfafval bij niet opengebroken afvalbakken juist kleiner is.”

(Tekst gaat verder onder de kaart)

Rodermans benadrukt dat statiegeld overal werkt, ook in een berm op de Veluwe en op rivieroevers. “Tegelijkertijd moeten we de problematiek in de steden niet wegwuiven. Het is broodnodig om het opentrekken van bakken bij de wortel te voorkomen door de weggooi-urgentie te verlagen. Met andere woorden: als mensen een lekkend blikje bij alle verkooppunten kunnen inleveren en het borgbedrag de moeite waard is, dan is er weinig reden om het in een afvalbak te gooien. Dat kan door aanpassing van de statiegeldregeling, waardoor het inzamelpercentage omhoog gaat en kopers van blikjes het ding zelf inleveren.”

Statiegeld-ringen of aparte afvalbakken in de openbare ruimte voor statiegeldverpakkingen is volgens Zwerfie Rotterdam niet de beste weg. “Het is sympathiek, maar doet niets aan de oorzaak en is kostbaar. Het biedt bovendien geen sluitende oplossing, omdat er desondanks buit zal blijven zitten in restafvalbakken. Beter is om leeghalen makkelijker te maken met magneetsluitingen of om afvalbakken op probleemlocaties te vervangen door zelf-persende bakken. Ook voorlichting aan statiegeldjagers over schade van zwerfafval voor het ecosysteem kan hun gedrag veranderen. Maar besef wel dat het gros van de statiegeld-uithalers de zooi niet naast de bak gooit. Het gaat uiteindelijk om een kleine hardnekkige groep. Hen sensibiliseren is op korte termijn een kansrijke oplossing.”

Luister hieronder naar een uitzending van NPO Radio 1 over onkosten voor opengebroken afvalbakken.

Lees ook:
‘Omkiepen van afvalbakken ligt niet aan statiegeld’