Rookvrije zone blijkt geen succes
De rookvrije zone bij de Hogeschool Rotterdam en het Erasmus MC is geen groot succes. Dat concludeert Zwerfie Rotterdam na drie jaar onderzoek op het voorplein bij de hoofdingang van de school. Het aantal getelde peuken in de rookvrije zone nam zelfs toe.
De metingen zijn telkens uitgevoerd in dezelfde periode en onder identieke omstandigheden. In 2022, het eerste jaar van het onderzoek, telden opruimers binnen de zone voor de hoofdingang van de Hogeschool Rotterdam 3.629 stuks. Eén jaar later waren dat er 7.156 en dit jaar bleef de telling steken op 6.105 stuks.
Tijdens het onderzoek worden alle peuken geteld die binnen de rookvrije zone op de grond en in het groen liggen. Ook direct buiten de zone ligt het bezaaid. “Deze peuken hebben we niet meegeteld, maar ze vormen wel een groot probleem”, zegt Ivo Rodermans van Zwerfie Rotterdam. “Op zichzelf duiden peuken buiten de zone erop dat een aantal rokers het rookvrije gebied respecteren en de peuk wegwerpen voordat ze het gebied inlopen. Dat leidt ertoe dat aan de randen van de zone een peukenzee ontstaat en dat het zwerfafval daar exorbitante proporties aanneemt.”
Putten
Dat in het eerste jaar aanzienlijk minder peuken zijn geteld komt voor een deel doordat putten toen niet zijn meegenomen. Putten worden door rokers niet zelden gebruikt als asbak. In de laatste twee jaren van het onderzoek hebben de tellers één put op het terrein wél meegeteld. Deze put ligt niet in de loop en ook niet aan de rand van de zone. De peuken in de onderzochte put zijn naar alle waarschijnlijkheid binnen de zone gerookt.
In het tweede jaar van het onderzoek telden de onderzoekers in de put 1.565 peuken. In het derde jaar waren dat er ‘slechts’ 557. “De putmeting hebben we bewust toegevoegd. De tweede puttelling geeft goed weer hoeveel peuken diep binnen de zone in de put zijn gegooid en achtergebleven in één jaar tijd”, aldus Rodermans. Gecorrigeerd voor de putmeting is het aantal peuken binnen de rookvrije zone met ongeveer een derde gestegen tot ruim 5.500 in de laatste twee jaren van het onderzoek.
Onverhard
In het onderzoek zijn de aantallen uitgesplitst naar verhard en onverhard oppervlak en per groenvak zijn data afzonderlijk bijgehouden. Een verhoogd perk met een zitrand scoorde keer op keer ongeveer 800 peuken. De andere perken op het terrein zonder zitjes scoorden aanzienlijk lager. “Dit laat zien dat het rookverbod niet door iedereen wordt nageleefd”, concludeert Rodermans.
Het eerste onverharde perk dat mensen tegenkomen als zij de zone binnenlopen, was volgens Rodermans ‘het meest shockerend’. De tellingen verschillen hier van 757 stuks tot 1.746 stuks op een oppervlakte van zo’n 24 vierkante meter. “Ondanks dat hier een peukentegel ligt en twee asbakken op ooghoogte hangen, gebruiken rokers dit groenperk als asbak. De gevolgen van dit gedrag voor het ecosysteem zijn groot, want peuken bevatten gif en plastic. Dat trekt de grond in en veroorzaakt groeistoornissen bij planten. Een peuk in het water vervuilt tot 1.000 liter. Peukmeuk breekt niet af en veroorzaakt een stille milieuramp.”
Advies
Zwerfie deed na de eerste telling in 2022 aanbevelingen aan de Hogeschool Rotterdam om de zone te verbeteren, bijvoorbeeld met betere belijning, uitleg over de schadelijkheid van peuken voor het ecosysteem en door asbakken aan de randen van de zone te repareren als ze stuk zijn. “Met de aanbevelingen is helaas niet veel gebeurd”, zegt Rodermans. “We hadden anders wellicht een daling kunnen zien in het aantal opgeruimde peuken in plaats van een stijging.”
Rodermans pleit na drie jaren onderzoek nu niet meer actief voor verbetering van de zone. “Onze tellingen geven duidelijk aan dat een rookvrije zone te weinig effect heeft op het rookgedrag. Het heeft bovendien als nadeel dat het probleem van het giftige zwerfafval zich verplaatst. Feitelijk doet zo’n zone te weinig met het gedrag van rokers. Als in zo’n klein gebied met zoveel prikkels tot gedragsverandering het al niet lukt, dan is er maar één conclusie mogelijk: de fabrikant is aan zet om de sigaret minder schadelijk te maken.”